Noodmaatregelen en corona: de regels

I. Nood breekt wet? Nee, noodmaatregelen volgens de wet

Dit gebeurde nog niet eerder. Het kabinet kondigt zojuist (23 maart 19.05 u.) vergaande maatregelen aan die bijeenkomsten en samenscholing tot 1 juni 2020 beperken. Dat is even schrikken in een vrije samenleving. Mag dat zomaar?

Jawel. De ministers gebruiken daarvoor de structuur van de Wet op de veiligheidsregio’s en de Wet publieke gezondheid om centraal regie te nemen in geval van de bestrijding van epidemieën. De techniek is dat de centrale overheid burgemeesters kan opdragen van hun bevoegdheden gebruik te maken.

Bij het samenscholings- en bijeenkomstenverbod draagt de Minister van V&J (de centrale overheid) burgemeesters op gebruik te maken van hun bevoegdheid toezicht te houden op ‘openbare bijeenkomsten en vermakelijkheden’ en tot het maken van noodverordeningen.

‘Den Haag’ neemt tijdelijk de bevoegdheden van de burgemeesters over als het ware – of – zo kan je het ook zeggen, de burgemeesters worden uitvoerders van het Haagse noodbeleid.

Kan je dat zomaar doen – de bevoegdheden van de burgemeester overnemen? Ja, ook  dat kan zeker. De Wet op de veiligheidsregio’s en de Wet publieke gezondheid (allebei van vrij recente datum) geven de bevoegdheden voor dit soort tijdelijke noodmaatregelen. Het recht van vrijheid van vereniging, vergadering en betoging (artikelen 8 en 9 van de Grondwet, artikel 12 Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, artikel 11 Europese Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens – EVRM) kan worden beperkt in dit soort gevallen, als dat netjes via een wet gebeurt (zoals hier) en bijvoorbeeld noodzakelijk is in het belang van de openbare orde en de volksgezondheid.

Omdat er geen algehele noodtoestand is afgekondigd in Nederland hoef je de opschorting van het recht van vereniging en vergadering ook (nog) niet te melden bij de secretaris-generaal van de Raad van Europa (artikel 15 EVRM).

Hieronder, voor wie het interesseert, de tekst van de artikelen van de regelingen waarom het draait. Laten we hopen dat het niet lang hoeft te duren. Dit soort maatregelen wegen zwaar in democratische en vrije rechtsstaten.

II. De belangrijkste bepalingen (in het kort)

Op grond van de volgende wettelijke regels worden de vrijheidsbeperkende noodmaatregelen ter verdere verspreiding van het coronavirus genomen.

A. Onder de Wet publieke gezondheid heeft de burgemeester bevoegdheden om in noodgevallen maatregelen te nemen epidemieën te bestrijden – die worden nu overgenomen door de Minister op basis van:

Artikel 7 Wet publieke gezondheid           

  1. In de situatie, bedoeld in artikel 6, vierde lid, (bestrijding epidemieën WV)[1] geeft Onze Minister leiding aan de bestrijding en kan Onze Minister de voorzitter van de veiligheidsregio opdragen hoe de bestrijding ter hand te nemen, waaronder begrepen het opdragen tot het toepassen van de maatregelen, bedoeld in hoofdstuk V.
  2. In afwijking van artikel 6, derde lid (normaal is de burgemeester het bevoegde gezag WV),[2] geeft Onze Minister leiding aan de bestrijding van een infectieziekte behorend tot groep B1 of B2, indien de burgemeester van een gemeente die het aangaat daartoe verzoekt. Onze Minister kan dan de burgemeester opdragen hoe de bestrijding ter hand te nemen, waaronder begrepen het opdragen tot het toepassen van de maatregelen, bedoeld in hoofdstuk V.
  3. Onze Minister kan de burgemeester opdragen om, ter uitvoering van de aanbevelingen, bedoeld in de artikelen 15 en 16 van de Internationale Gezondheidsregeling, toepassing te geven aan de maatregelen, bedoeld in de artikelen 51, 54 en 55, alsook om de maatregelen, bedoeld in artikel 22a van de Wet op de lijkbezorging, toe te passen.

(…)

B. Ter bescherming van de openbare orde in de publieke ruimte heeft de burgemeester bevoegdheden en de bevoegdheid noodverordeningen te maken op grond van de Gemeentewet – die worden hier overgenomen door de Minister, op basis van:

 Artikel 54 Wet op de veiligheidsregio’s  

Onze Minister kan, indien het algemeen belang zulks dringend eist, bevoegdheden van de commissaris van de Koning en van de burgemeester op grond van deze wet geheel of ten dele aan zich trekken dan wel een andere autoriteit daarmee geheel of ten dele belasten.

Artikel 174 Gemeentewet

  1. De burgemeester is belast met het toezicht op de openbare samenkomsten en vermakelijkheden alsmede op de voor het publiek openstaande gebouwen en daarbij behorende erven.
  2. De burgemeester is bevoegd bij de uitoefening van het toezicht, bedoeld in het eerste lid, de bevelen te geven die met het oog op de bescherming van veiligheid en gezondheid nodig zijn.
  3. De burgemeester is belast met de uitvoering van verordeningen voor zover deze betrekking hebben op het in het eerste lid bedoelde toezicht.

Artikel 176 Gemeentewet

  1. Wanneer een omstandigheid als bedoeld in artikel 175, eerste lid, (oproerige beweging, ernstige wanordelijkheden, of ramp WV) zich voordoet, kan de burgemeester algemeen verbindende voorschriften geven die ter handhaving van de openbare orde of ter beperking van gevaar nodig zijn. Daarbij kan van andere dan bij de Grondwet gestelde voorschriften worden afgeweken. Hij maakt deze voorschriften bekend op een door hem te bepalen wijze.
  2. De burgemeester brengt de voorschriften zo spoedig mogelijk ter kennis van de raad, van de commissaris van de Koning en van het hoofd van het arrondissementsparket.

(….)

[1] De voorzitter van de veiligheidsregio draagt zorg voor de bestrijding van een epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A (Corona behoort hiertoe WV), of een directe dreiging daarvan, en is dan ten behoeve van deze bestrijding bij uitsluiting bevoegd om toepassing te geven aan de artikelen 34, vierde lid, 47, 51, 54, 55 of 56.

[2] (In normale gevallen – artikel 6, derde lid) geeft ‘De burgemeester (…) leiding aan de bestrijding van een epidemie van een infectieziekte, behorend tot groep B1, B2 of C, alsook de directe voorbereiding daarop en draagt zorg voor de toepassing van de maatregelen, bedoeld in hoofdstuk V.’

About wimvoermans

Meer nog te vinden op http://www.wimvoermans.nl/ en op facebook http://www.facebook.com/wim.voermans.58
This entry was posted in Politiek, Uncategorized and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

4 Responses to Noodmaatregelen en corona: de regels

  1. Pingback: ‘Het virus botst met liberale waarden’ @nrc #corona | AquariusPolitiek

  2. Mr e.b.j. De Groot says:

    Beste Wim,
    Naar mijn mening zijn de maatregelen erg rigoureus. Nut en noodzaak ontgaat mij. Temeer daar de mogelijkheden voor preventie niet genomen worden . Dr Gert E. Schuitemaker Phd is lid van een groep wetenschappers, die heel duidelijk laten weten, dat VitAmine C en D heel goed kunnen worden ingezet voor biochemische bescherming. Zie http://www.ortho.nl. Alleen het Reformatorisch Dagblad heeft over deze wetenschappelijke kennis bericht. De rest zwijgt in alle talen. Als gezondheidsjurist wil ik erop wijzen, dat artsen moeten handelen volgens de laatste stand van wetenschap. Dit wordt in Nederland niet gedaan . De overheid neemt draconische maatregelen alles op geleide van epidemiologen. Dat was ik ook bij de universiteit van Maastricht.
    Graag actie.

  3. Pingback: De Coronacrisis zorgt voor meer autoritaire tendensen. Wordt dat Het Nieuwe Normaal? | Wynia's Week

  4. Pingback: Coen de Jong – Er was al een autoritaire tendens bij de overheid, Corona maakt het erger - United Countries of Europe

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.